Τι λέει το Σύνταγμα για παραιτήσεις βουλευτών και εκλογές

1200 630 Κωνσταντίνος Κυρανάκης

Με την ψήφιση της Συμφωνίας των Πρεσπών από την ελληνική Βουλή, έχει επανέλθει στα social media η θεωρία σύμφωνα με την οποία η αξιωματική αντιπολίτευση έχει τη δυνατότητα να ρίξει την κυβέρνηση και να προκαλέσει βουλευτικές εκλογές, αν δήλωναν παραίτηση όλοι οι βουλευτές της.

Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ισχύει με βάση το ελληνικό Σύνταγμα.

Όσοι διαρρέουν ή αναπαράγουν τις συγκεκριμένες φήμες είναι προφανές πως δεν γνωρίζουν τι ορίζει το Σύνταγμα και οι νόμοι.

1. Αν παραιτηθούν όλοι οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, μαζί και οι αναπληρωματικοί, θα γίνουν εκλογές;

Η μαζική παραίτηση των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας δεν θα προκαλούσε τη διενέργεια γενικών βουλευτικών εκλογών και σίγουρα δεν θα έριχνε την κυβέρνηση.

Με βάση το άρθρο 104 του ΠΔ 26/2012, βουλευτικές έδρες που μένουν κενές για οποιονδήποτε λόγο κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου σε κάποια εκλογική περιφέρεια, πληρώνονται από τους αναπληρωματικούς του ίδιου συνδυασμού στην ίδια εκλογική περιφέρεια. Αν δεν υπάρχουν αναπληρωματικοί ή ο αριθμός τους έχει εξαντληθεί, τότε προκηρύσσονται αναπληρωματικές εκλογές, μόνο στις εκλογικές περιφέρειες, στις οποίες έμειναν κενές οι βουλευτικές έδρες.

Μάλιστα, το Σύνταγμα στο αρθ. 53 παρ. 2 ορίζει ότι η βουλευτική έδρα που κενώθηκε μέσα στο τελευταίο έτος της τετραετούς περιόδου δεν συμπληρώνεται με αναπληρωματική εκλογή, εφόσον οι κενές έδρες δεν είναι περισσότερες από το ένα πέμπτο του όλου αριθμού των βουλευτών, δηλαδή 60.

Με απλά λόγια, η παραίτηση των 78 βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, καθώς και όλων των αναπληρωματικών βουλευτών της, το μόνο που θα προκαλούσε θα ήταν η διενέργεια αναπληρωματικών εκλογών αποκλειστικά και μόνο για να συμπληρωθούν οι έδρες που έμειναν κενές.

Μάλιστα, ακόμα και αν η Νέα Δημοκρατία έπαιρνε εξαιρετικά ποσοστά σε αυτές τις αναπληρωματικές εκλογές, είναι δεδομένο πως θα έχανε κοινοβουλευτική δύναμη, καθώς στις περιφέρειες που θα υπάρχουν κενές περισσότερες από μία έδρες, θα είχαν εκλεγεί βουλευτές κι από άλλα κόμματα. Το πιο πιθανό είναι αυτό το σενάριο να έδινε ακόμη και δυνατότητα αυτοδυναμίας στον ΣΥΡΙΖΑ.

2. Αν παραιτηθούν πάνω από 100 βουλευτές της αντιπολίτευσης θα γίνουν εκλογές;

Το ίδιο ισχύει και αν παραιτηθούν περισσότεροι βουλευτές, ακόμη και όλοι οι βουλευτές της αντιπολίτευσης. Και σε αυτή την περίπτωση με βάση το άρθρο 104 του ΠΔ 26/2012, στην περίπτωση που δεν υπάρχουν αναπληρωματικοί, προκηρύσσονται αναπληρωματικές εκλογές, μόνο στις εκλογικές περιφέρειες, στις οποίες έμειναν κενές οι βουλευτικές έδρες.

3. Ναι αλλά αν παραιτηθούν ξανά και ξανά οι βουλευτές που θα εκλεγούν με στόχο να φτάσουμε στο χρόνο διεξαγωγής των εθνικών εκλογών; Ή αν γίνονται οι παραιτήσεις Νομό-Νομό για να χρονοτριβήσουμε;

Πουθενά στο Σύνταγμα δεν λέει ότι η Βουλή σταματά τη λειτουργία της εφόσον προκηρυχθούν αναπληρωματικές εκλογές. Με βάση το άρθ. 51 παρ. 1 η Βουλή δεν μπορεί να λειτουργήσει με κάτω από 200 βουλευτές. Έστω ότι η κυβέρνηση όντως αποδέχεται αυτήν την ερμηνεία. Τι θα γινόταν;

Στις πρώτες αναπληρωματικές εκλογές, με ένα ποσοστό της τάξης του 20% για τον ΣΥΡΙΖΑ (στις δημοσκοπήσεις έχει πάνω από 20%) η κυβέρνηση θα αύξανε τη δύναμή της, από 153, στους 180-185. Άρα σε ένα ενδεχόμενο νέων αναπληρωματικών εκλογών, θα αύξανε ξανά τη δύναμή της από τους 180 στους 202-206 βουλευτές. Και θα συνέχιζε κανονικά την ψήφιση της Συμφωνίας, αλλά και να κυβερνά με πλειοψηφία 2/3 στη Βουλή.

Με πλειοψηφία 2/3 στη Βουλή, ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να αλλάξει μόνος του τον εκλογικό νόμο, να φέρει απλή αναλογική στις ερχόμενες εκλογές και άρα ακόμη και αν μέχρι τότε δεν είχε ψηφιστεί η Συμφωνία Τσίπρα – Ζάεφ, δεν θα μπορούσε να την μπλοκάρει μόνη της η Νέα Δημοκρατία ούτε στην επόμενη Βουλή, εκτός αν είχε 51%.

4. Αν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παραιτηθεί, γίνονται εκλογές;

Με βάση με το αρθ. 34 του Συντάγματος, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας όταν απουσιάζει στο εξωτερικό περισσότερο από δέκα ημέρες, αν πεθάνει, παραιτηθεί, κηρυχθεί έκπτωτος ή αν κωλύεται για οποιονδήποτε λόγο να ασκήσει τα καθήκοντά του, τον αναπληρώνει προσωρινά ο Πρόεδρος της Bουλής. Δηλαδή στην περίπτωσή μας ο Νίκος Βούτσης.

Aν η αδυναμία του Προέδρου της Δημοκρατίας να ασκήσει τα καθήκοντά του παρατείνεται πέρα από 30 ημέρες, συγκαλείται υποχρεωτικά η Bουλή, ακόμη και αν αυτή έχει διαλυθεί, για να αποφασίσει με την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του συνόλου των μελών της, αν συντρέχει περίπτωση εκλογής νέου Προέδρου.

Ακόμη, λοιπόν, κι αν ο Προκόπης Παυλόπουλος είχε παραιτηθεί, θα είχε αναπληρωθεί προσωρινά από τον Νίκο Βούτση και η Συμφωνία των Πρεσπών θα είχε ψηφιστεί.

5. Η Νέα Δημοκρατία έπρεπε να ζητήσει ψήφιση από 180 βουλευτές γιατί η Συμφωνία των Πρεσπών ρυθμίζει ζήτημα που σχετίζεται με το εθνικό συμφέρον;

Το Σύνταγμα δεν προβλέπει πλειοψηφία 180 βουλευτών για ζήτημα που σχετίζεται με το εθνικό συμφέρον.

Στην παράγραφο 2 του άρθ. 28 (Κανόνες του διεθνούς δικαίου και διεθνείς οργανισμοί), αναφέρεται πως για να εξυπηρετηθεί σπουδαίο εθνικό συμφέρον και να προαχθεί η συνεργασία με άλλα κράτη, μπορεί να αναγνωριστούν, με συνθήκη ή συμφωνία, σε όργανα διεθνών οργανισμών αρμοδιότητες που προβλέπονται από το Σύνταγμα. Για την ψήφιση νόμου που κυρώνει αυτή τη συνθήκη ή συμφωνία απαιτείται πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών.

Στην περίπτωση της Συμφωνίας των Πρεσπών, όμως, δεν αναγνωρίζονται αρμοδιότητες του ελληνικού κράτους σε όργανα διεθνών οργανισμών, άρα με βάση το Σύνταγμα αρκούσε η θετική ψήφος από 151 βουλευτές ή ακόμα και με απλή πλειοψηφία επί των παρόντων.